Wednesday, March 26, 2008

Transliteration for Traditional Mongolian Script

Хуучин Монгол үсгийн Латин галиг

Хуучин монгол бичгийг латин үсгээр хэрхэн галигладаг юм бол... Хааяа нэг хэл шинжлэлийн судалгааны ажил харж байхад хуучин монгол эхтэй нь латин галигийг нь хадсан харагддаг. Жаахан хайгаад үзсэн, нилээд олон хувилбар байна. Жаахан цэгцтэй, мөн сүүлийн үеийнхээс нь түүвэрлэвэл:

  • М.Эрдэнэчимэг эгчийн UNU/IIST, Technical Report-170 дээрх үсгүүдийн нэрээр авч болох талтай ч, үсгүүдээ "NA", "BA" гэхмэтчилэн амилсан хэлбэрээр нь нэрлэсэн болохоор галиг болгон хэрэглэхэд жаахан учир дутагдалтай юм.

    UNU/IIST - Technical report-170

  • Мөн Японы Цүкүба Их Сургуулийн хэсэг эрдэмтдийн япон хэл дээр бичигдсэн "伝統的モンゴル語の電子化方式とテキスト検索への応用" буюу "A Bidirectional Transliteration Method for the Traditional and Modern Mongolian Scripts" нийтлэлийг төлбөртэй байсан тул олж үзэж чадсангүй...

Дээрх аргаар монгол бичгийн үсгүүдийг галиглавал:

Эгшиг Үсгүүд

Үсэг

Галиг

Unicode (Basic Set)

1

Эгшиг үсэг А

a

2

Эгшиг үсэг Э

e

3

Эгшиг үсэг И

i

4

Эгшиг үсэг О

o

5

Эгшиг үсэг У

u

6

Эгшиг үсэг Ө

ö

7

Эгшиг үсэг Ү

ü

Гийгүүлэгч үсгүүд

Үсэг

Галиг

Unicode (Basic Set)

1

Гийгүүлэгч үсэг Н

n

2

Гийгүүлэгч үсэг НГ

ng

3

Гийгүүлэгч үсэг Б

b

4

Гийгүүлэгч үсэг П

p

5

Гийгүүлэгч үсэг Г (эр үгийн)

ɣ

Гийгүүлэгч үсэг Г (эм үгийн)

g

6

Гийгүүлэгч үсэг

Х (эр үгийн)

q

Гийгүүлэгч үсэг

Х (эм үгийн)

k

7

Гийгүүлэгч үсэг М

m

8

Гийгүүлэгч үсэг Л

l

9

Гийгүүлэгч үсэг С

s

10

Гийгүүлэгч үсэг Ш

š

11

Гийгүүлэгч үсэг Т

t

12

Гийгүүлэгч үсэг Д

d

13

Гийгүүлэгч үсэг Ц, Ч

č

14

Гийгүүлэгч үсэг Ж, З

j

15

Гийгүүлэгч үсэг Й

y

16

Гийгүүлэгч үсэг Р

r

17

Гийгүүлэгч үсэг В

w,v



Ингээд дээрх галигаар Д.Нацагдоржийн "Миний нутаг" шүлгийг галигласныг толилуулбал:


kentei, qangγai, soyon-u öndür sayiqan niruγun-ud
qoitu jüg-ün čimeg boluγsan oi köbči-yin aγulan-ud
menen, šarγ-a, nomin-u örgen yeke γobi-ud
emün-e jüg-ün manglai boluγsan elesün mangqan dalai-ud

ene bol minu törügsen nutuγ, mongγol-un sayiqan oron


Дээрх жишээг http://www.linguamongolia.co.uk хуудаснаас авсан болно.

2 comments:

Э. Баярсайхан said...

сонин л юм

Anonymous said...

er ni bol krill bichgees mongol bichig ruu text hurvuuldeg program bichtsen bgaa shuu dee 100 huvi ajildag